Sudety (332) (cz. Sudety = Sudetská subprovincie = Krkonošsko-jesenická subprovincie, niem. Sudeten) pasmo górskie na pograniczu Niemiec, Czech i Polski. Ciągną się od Doliny Łaby, po Bramę Morawską. Klimat Sudetów kształtowany jest przez morskie masy powietrza, w samych górach jest typowo górski - chłodny i wilgotny, natomiast na pogórzu - ciepły i wilgotny. Występują tu typowe piętra klimatyczne. Występuje typowa piętrowość roślinna (regiel dolny i górny, kosodrzewina i hale). Są to przeważnie sztuczne zbiorowiska roślinne. Duże powierzchnie zajmują lasy świerkowe. Powszechne są torfowiska. Rzeki Sudetów są małe i należą do dorzeczy Odry i Łaby. Zmienne stany wód w ciągu roku. Nieliczne zbiorniki zaporowe.
Geologia
Różnorodne skały różnego wieku tworzące tzw. mozaikową budowę geologiczną.
Typowe góry zrębowe. Liczne surowce mineralne: węgiel kamienny i brunatny,
surowce skalne, baryt, fluoryt itp. Sudety zostały wypiętrzone podczas
orogenezy kaledońskiej oraz orogenezy hercyńskiej. Następnie, przez około 200
mln lat, Sudety były niszczone przez czynniki zewnętrzne. W wyniku ich
działania Sudety zostały niemal całkowicie zrównane i pokryte dość grubą
warstwą osadów, głównie piaskowców i wapieni. Gdyby nie kolejna orogeneza -
alpejska - Sudetów by nie było. Sztywne i grube warstwy skorupy ziemskiej nie
zostały jednak sfałdowane, lecz potrzaskane na kilkanaście części, z których każda
została wyniesiona na inną wysokość. Tak powstały góry zrębowe.
Gleby
W Sudetach przeważnie gleby górskie, brunatne i bielice. Na przedgórzu -
czarnoziemy, brunatne i płowe. W Sudetach występują głównie gleby
brunatnoziemne (brunatne właściwe i wyługowane oraz w mniejszych ilościach
płowe), dość w znacznym stopniu wzdłuż granicy polsko-czeskiej występują gleby
inicjalne i słabo wykształcone (skaliste i kwarcowo-krzemieniowe) oraz gleby
napływowe, czyli mady rzeczne wzdłuż: Nysy Łużyckiej, Nysy Kłodzkiej, Odry,
Kwisy, Kaczawy oraz wzdłuż rzeki Bóbr. Na znacznym obszarze Sudetów występują
również lessy i twory lessopodobne oraz bielce.
Rzeźba terenu
Uwarunkowana budową i długą przeszłością geologiczną. Występują różne typy
krajobrazów i form terenu (rozległe masywy górskie, kopulaste, wzniesienia i
stożki powulkaniczne, strome ściany skalne, duże kotliny śródgórskie). Trzy
pasy rzeźby: właściwe Sudety, w których obrębie znajdują się duże kotliny,
Pogórze Zachodniosudeckie oraz Przedgórze Sudeckie oddzielone od Pogórza
krawędzią sudecką. Jest to łagodny teren porośnięty drzewami i krzewami.
Przemysł
Silnie rozwinięty i zróżnicowany. Dominuje przemysł wydobywczy węgla brunatnego
oraz surowców skalnych, energetyka, przemysł przetwórczy, hutniczy, szklarski,
włókienniczy, odzieżowy oraz środków transportu i chemiczny.
Turystyka
Silnie rozwinięta ze względu na korzystne walory przyrodnicze i kulturowe oraz
dobrze rozwiniętą bazę turystyczną. Główne regiony: Ziemia Jeleniogórska i
Ziemia Kłodzka.
Najwyższym szczytem Sudetów jest Śnieżka - 1602 m n.p.m.
Podział Sudetów (łącznie z Przedgórzem)
Przedgórze Sudeckie
Źródło: Wikiopedia.pl