Nazwa "Karkonosze" ma długi rodowód. W zbliżonym do dzisiejszego "Korkonotoi" jest już na mapie greckiego geografa Ptolemeusza w II w n.e. Nazwa prawdopodobnie wywodzi się z prastarego pierwiastka "Kar", oznaczającego kamień lub górę (np. Karpaty). Czesi od dawna uzywaja nazwy Krkonose. W użyciu były też nazwy Montes Niviferi (Góry Śnieżne), lub Gigantei (Góry Olbrzymie) - w języku niemieckim Schneegebirge bądź Riesengebirge. W polskich opisach podróżniczych VIII - XIX w. używana jest zarówno nazwa Karkonosze (K. Ujejski, 1847) jak i Góry Olbrzymie (W. Pol, 1847). W wydanym w Warszawie w 1867 roku Atlasie Geograficznym J. Herknera użyto nazwy Góry Olbrzymie.
Karkonosze stanowią największy i najwyższy masyw górski w obrębie Sudetów, zajmując wraz z południowym Podgórzem (Podkrkonosi) obszar ok. 800 km. kw. Obszar właściwych Karkonoszy zajmuje 650 km. kw., z czego w Polsce leży 185 km. kw. (28%). Długość całego masywu z pn. zach na pd. wsch. wynosi 36 km, a szerokość z pn. na pd. sięga 20 km. Granica państwowa biegnie głównym wododziałowym grzbietem. Na zachodzie Przełęcz Szklarska (886 m) oraz doliny Kamiennej, Mielnicy, Mumlawy i Izery oddzielają Karkonosze od Gór Izerskich. Na wschodzie Przełęcz Lubawska (516 m) oddziela karkonosze od Vranich i Javorich hor i obiżenia Broumova. Północna granica Karkonoszy jest bardzo wyraźna. Tworzy ją morfologiczna krawędź Pogórza Karkonoskiego na linii Piechowice - Sobieszów - Sosnówka Dolna - Kowary. Granicę południową, najmniej wyraźną można poprowadzić wzdłuż linii: Jilemnice - Wrchlabi - Mlade Buky.
W obrębie Karkonoszy wyróżnia się: Pogórze Karkonoskie, Grzbiet Śląski, Grzbiet Czarny, Grzbiet Kowarski, Grzbiet Lasocki, Grzbiet Czeski, Grzbiety Południowe i Podgórze Karkonoskie.
Karkonosze są najbardziej wietrznym obszarem w Polsce. Przeważają tu wiatry pd.-zach., pd.
i pn.-zach., nierzadko osiągające prędkość huraganu (30-50 m/s), częste są wiatry fenowe
(w tatrach zwane halnymi); występują średnio 130 dni w roku, najczęściej latem.
Wiejące od południa wiatry fenowe podwyższają temperaturę w niższych partiach gór, obniżają
wilgotność powietrza, redukują zanieczyszcenie atmosfery i zmniejszają zachmurzenie.
Częstym zjawiskiem w szczytowych partiach Karkonoszy jest mgła. W 1961 roku zanotowano 261 dni z
mgłą, z czego 71 dni trwała ona bez przerwy załą dobę. W rekordowym pod tym względem
1941 roku było aż 336 dni z mgłą!
Karkonoski Park Narodowy (KPN) powstał w 1959 roku. Zajmuje obszar 5564 ha i rozciąga się od Mumlawskiego Wierchu na zachodzie po przełęcz Okraj na wschodzie. Trzon KPN stanowi główny grzbiet Karkonoszy, przede wszystkim w strefie górnoreglowej i subalpejskiej. Ponadto w skłąd Parku wchodzą dwie enklawy: Wodospad Szklarka i Chojnik.